PHƯƠNG PHÁP TRÌNH BÀY MỘT BÀI GIÁO LÝ

(Thích hợp với trẻ 12 tuổi: xưng tội, rước lễ, thêm sức)

-Mục đích dạy giáo lý là giúp học viên đào sâu đức tin và sống đức tin. Giáo lý viên phải gương mẫu: sống rồi mới dạy,… Con người và lối sống của giáo lý viên quan trọng hơn lời giảng dạy.

- Nội dung của giáo lý là Thánh Kinh, nên ngày nay khuynh hướng dạy giáo lý là dựa vào Lời Chúa: đọc Lời Chúa trước,… Cách học hỏi thưa (đọc và cắt nghĩa, học thuộc lòng) như trước đây kg đi vào chiều sâu. Nhưng có nên sử dụng thủ bản (cuốn giáo lý) không hay là giáo lý viên phải soạn. Nếu giáo lý viên soạn được là hay nhất. Dĩ nhiên khi soạn phải có tài liệu. Nên viết ra. Những người mới dạy hoặc không có thì giờ thì thủ bản rất cần thiết. Hiện nay đang chờ UBGLĐT ra cuốn giáo lý chung. Nhưng phải chủ động, kg lệ thuộc qúa vào thủ bản, nghĩa là trước khi dạy nên xem lại, đọc kỹ, “tiêu hóa” nó, có thể sắp đặt lại, giải thích rộng thêm. Ngày nay, có nhiều giáo trình đã soạn đầy đủ, chi tiết, gồm cả những bản tóm, lời kinh, những câu phải học thuộc lòng. Ta có thể đọc và cắt nghĩa, hoặc cho 1 HV đọc rồi cắt nghĩa.

- Giáo lý và Phụng vụ phải bổ túc cho nhau. Phụng vụ làm cho giáo lý thành cụ thể. Trong phụng vụ, Lời Chúa được đón nhận và diễn tả. Mầu nhiệm Kitô giáo được cử hành trong phụng vụ. Giáo lý trình bày ý nghĩa của việc cử hành

- Mỗi bài giáo lý phải có 3 nội dung chính: chủ đề, nội dung (nhiều lối nhìn và khía cạnh khác nhau) và tâm tình học viên đối với nội dung. Do vậy, giáo lý viên phải nắm vững mục đích yêu cầu của bài và phương pháp sử dụng nó, nắm được tâm lý, trình độ, tính tình, lối sống… của các em.

- Có nhiều phương pháp: kể chuyện, quy nạp, trực quan, thảo luận nhóm, thuyết trình, đối thoại (đặt câu hỏi tiệm tiến),… Mỗi bài giáo lý có thể có phương pháp riêng. Nên chọn 1 phương pháp chính và có thể kết hợp nhiều phương pháp phụ để hỗ trợ.

- Giáo lý viên phải nắm vững Kinh thánh, giáo lý, cần nhiều công sức để đầu tư.

1. Cầu nguyện mở đầu:

(đọc kinh, hát thánh ca, lời cầu nguyện ngắn của giáo lý viên,….)

Mục đích tạo bầu khí tôn giáo và đặt học viên (HV) trước sự hiện diện của Chúa.

Ôn bài, trả bài cũ

2. Bài giảng (phần chính)

Mục đích: trình bày chủ đề (Ex. Chúa Giêsu quyền phép), khơi dậy tâm tình tôn giáo tương ứng với bài học (Ex. Tâm tình “Cảm phục Chúa Giêsu”)

Ở 1 số nơi, mỗi năm học có cả 1 chủ đề chung cho cả lớp gíao lý. Ex. Lớp 1 là “Chúa yêu con”. Các bài giáo lý đều nhắm đến chủ đề chung nay. Giáo lý viên phải luôn nhắm đến chủ đề chung này. Chủ đề lớn cho 1 số bài: khai triển 1 khía cạnh nào đó của chủ đề chung. Ex. Chủ đề chung “Chúa yêu con” có 3 chủ đề lớn: 1) Chúa yêu con, cho con mọi sự, 2) Chúa yêu con, cho con biết Chúa, 3) Chúa yêu con, đến ở với con. Mỗi bài giáo lý lại có 1 chủ đề riêng để làm nổi bật chủ đề lớn/chung

a. Giảng theo phương pháp quy nạp (đi từ 1 sự kiện hay 1 câu chuyện để rút ra một kết luận. Phương pháp kể chuyện rất thích hợp với người Châu Á. Chúa Giêsu đã sử dụng phương pháp này. Chúa hay kể 1 câu chuyện hoặc nhiều câu chuyện để từ đó rút ra 1 bài học:

Câu chuyện                                             Bài học

Người con hoang đàng                      Thiên Chúa đón nhận tội nhân

Người Samaritanô nhân hậu              Mọi người đều là anh em

Những người từ chối dự tiệc cưới     Gọi nhiều, chọn ít

Bất cứ sự việc nào trong đời thường cũng thành dịp cho Chúa nói về nước trời. Chúa hay dùng ví dụ để giảng dạy: dùng câu chuyện để diễn tả mầu nhiệm, chân lý. Ex. Nói về lòng thương xót Chúa, Chúa dùng: Con chiên lạc, đồng bạc bị mất, đứa con hoang d0àng. Chúa thường đúc kết bài giảng thành những câu ngắn gọn, đễ nhớ (Ex. Sau bài giảng về cầu nguyện: “Ai xin sẽ được, ai tìm sẽ gặp, ai gõ sẽ mở; về tinh thần phục vụ: Ta đến kg phải để được phục vụ,…; Về kiên tâm bền đỗ trong đức tin: Kẻ được gọi thì nhiều, được chọn thì ít,…)

Đối với đề tài trên, kể chuyện Chúa Giêsu làm cho sóng gió yên lặng trên biển hồ Galilê. Từ đó khơi dậy tâm tình cảm phục.

Phương pháp qui nạp:

- Giới thiệu: đưa ra 1 sự kiện làm khởi điểm

- Giải thích: Từ sự kiện đó rút ra những ý tưởng, những bài học

- Áp dụng: đem những ý tưởng, bài học đó soi sáng đề tài giáo lý mình muốn trình bày.

Bài nói chuyện ngắn dài tùy theo đối tượng.

Có 3 nguồn câu chuyện:

- Những chuyện trong Kinh thánh (ưu tiên chọn loại này vì rất thích hợp nhờ nội dung và tính chất tôn giáo của chúng và chuyển sang áp dụng vào đề tài giáo lý thì tự nhiên và rõ ràng). Ex. Truyện Cain và Abel dạy Thiên Chúa thấu suốt mọi sự; truyện tổ phụ Abraham dạy tin và vâng phục Thiên Chúa vô điều kiện

- Chuyện lịch sử Giáo hội, Đức Mẹ và các thánh. Ex. Cuộc đời thánh Phaolô, để dạy về ơn gọi tông đồ, truyện các thánh tử đạo Việt Nam, dạy về lòng trung tín của các chứng nhân.

- Những chuyện trong đời thường, các biến cố  hoặc thời sự

Việc lựa chọn chuyện phải: thích hợp với chủ đề, dễ dàng chuyển từ câu chuyện sang đề tài giáo lý.

Kể chuyện phải biết cách diễn tả qua cử điệu, giọng nói, khuôn mặt, ánh mắt,…

b. Phương pháp đối thoại:

Đặt câu hỏi giúp các em suy nghĩ, bước gần tới chân lý. Câu hỏi phải có tính cách gợi ý, tiệm tiến, tức là nối tiếp ăn khớp với nhau trong thứ tự câu hỏi.

Ex. Khi dạy về Chúa dựng nên trời đất muôn vật….

Khi dạy về “Chúa hiến dâng mạng sống cho ta”, có thể đặt câu hỏi sau: Người ta có sợ chết không? Có khi nào người ta dám liều chết không? Chúa Giêsu đã nói gì, làm gì? Chúa Giêsu hiến thân để làm gì?

Có nhiều phương pháp giảng dạy, tùy theo bài mà ta nên áp dụng phương pháp nào.

3. Nghe Lời Chúa (chỉ cần đọc 1 hoặc 2 câu ngắn, nội dung phong phú)

4. Cầu nguyện: đỉnh cao của bài giáo lý (được đánh động qua bài giảng, Lời Chúa vừa nghe). Cầu nguyện không chỉ là xin ơn, mà còn cảm tạ, ngợi khen, thờ lạy

-Cần giúp HV ý thức sự hiện diện của Chúa, thái độ và cử chỉ, cử điệu khi cầu nguyện. Tạo bầu khí nghiêm trang: nơi chốn, …

- Giúp HV biết tự cầu nguyện: tập cho HV đọc thầm theo lời của giáo lý viên giáo lý viên cần soạn trước), dạy cho HV phải làm gì rồi để tự chúng làm, gợi tâm tình để rồi tự chúng diễn tả,… Nên có vài giây thinh lặng trước và sau cầu nguyện

- Giúp các HV yêu mến sự cầu nguyện để trong cuộc đời họ có thể cầu nguyện bất cứ giờ nào, bất cứ đâu.

5. Sinh hoạt

Vận dụng các cơ năng của học viên (trí tưởng tượng, óc thẩm mỹ, khéo chân khéo tay…) giúp học viên hiểu bài sâu hơn và đồng hóa với bài cách nhẹ nhàng thích thú và tự nhiên. Giúp giáo lý viên kiểm tra được cách thức giảng bài của mình và đánh gía sự tiếp thu của HV.

- Có thể dùng hình ảnh, chiếu phim, đóng kịch, vẽ, cắt hình, làm thủ công, vẽ sơ đồ bài học lên bảng, hát, băng reo, câu đố, khẩu hiệu, trò chơi giáo lý, đặt các câu hỏi…

- 1 HV làm thay cả lớp: đọc 1 đoạn Kinh thánh, tìm 1 hay 2 đoạn Kinh thánh phù hợp với đề tài giáo lý, thuật chuyện cho cả lớp nghe, mời HV cho ý kiến về bài giáo lý, chỉ 1 HV tóm lược bài giáo lý, chỉ 1 HV cầu nguyện nguyện lớn tiếng thay cho cả lớp.

- Sinh hoạt từng nhóm: mỗi nhóm hội thảo về 1 điểm trong bài giáo lý, vẽ 1 bức hình về chủ đề, diễn tả một cảnh trong Phúc âm

6. Tóm kết và chỉ bài học: Cho HV học thuộc lòng 1 số câu vắn tắt của bài giảng (những câu giáo lý trong sách GLGHCG). Nhận xét buổi học

7. Cầu nguyện kết thúc: có tính cách tạ ơn và quyết tâm thực hành những điều đã lãnh hội được. Nhưng cần đơn giản, vắn tắt như phần mở đầu.

Tất cả là làm rõ chủ đề của bài học. Đưa ra nhiều cách thức để làm nổi bật 1 chủ đề. Mỗi bài chỉ nên nói về 1 chủ đề, nhất là đối với trẻ em.