Khủng Hoảng
Căn Tính
Augustin Nguyễn
B́nh Phương
Mấy tháng gần đây, ngày nào báo
chí cũng đề cập đến khủng hoảng
kinh tế và tác hại nghiêm trọng của nó đến
đời sống của mọi tầng lớp trong xă hội,
nhất là những người nghèo; số người thất
nghiệp ngày một nhiều hơn. Và mới đây
hơn, báo đài ở các nước Tây phương không
ngừng đưa tin về cuộc « khủng hoảng » liên
quan đến việc Ṭa Thánh ban sắc lệnh tha vạ
tuyệt thông cho bốn vị Giám Mục thuộc Huynh
Đoàn Thánh Pio X, một làn sóng chỉ trích Vatican dấy
lên, trước tiên là người Do Thái, rồi đến
các giám mục, linh mục, giáo dân…Khi nói đến khủng
hoảng, người ta nghĩ ngay đến tác hai nghiêm
trọng của nó, và những người có trách nhiệm
liên quan phải sớm nhất bằng mọi giá thoát ra khỏi
t́nh trạng khó khăn này. Có một loại khủng hoảng
khác nghiêm trọng hơn mà tôi muốn đề cập,
đó chính là khủng hoảng căn tính. Hậu quả của
loại khủng hoảng này là, ḿnh không biết (hay không chắc,
nghi ngờ) ḿnh là ai ? Ḿnh từ đâu tới ? Và
ḿnh đi về đâu ?[*] những
câu hỏi này cứ ám ảnh tôi măi, hôm nay tôi mạo muội
viết về tôi, một tu sĩ Thánh Gia đang bị khủng
hoảng căn tính. Tôi thành khẩn xin lỗi các bậc tiền
bối đă gắng sức dạy dỗ tôi nhiều
năm ṛng, thế nhưng tôi vẫn chưa thể quán triệt
tư tưởng được, tôi tha thiết mong mỏi
tất cả anh em, quư vị độc giả chỉ dạy,
góp ư cho tôi mau mau vượt qua cơn sóng gió này.
Tôi là ai ?
Câu trả lời thật đơn
giản rằng tôi là một tu sĩ Thánh Gia, nhưng trọng
lượng của nó th́ thú thật là tôi không ghánh vác nổi,
tôi đang đi t́m câu trả lời cho ḿnh. Cứ theo những
điều tôi được học th́ căn tính của
một tu sĩ Thánh Gia gồm những điểm chính
sau : là một tu sĩ giáo dân (HP, 1), mục đích là
truyền giáo bằng việc dạy giáo lư, tham gia các công
tác mục vụ của địa phận và bằng đời
sống chứng tá (HP, 2), sống tinh thần gia đ́nh
theo linh đạo Thánh Gia (HP, 6,7, 124-131).
Là một tu sĩ
giáo dân :
Thực tế th́ từ « giáo
dân » chỉ xuất hiện lần đầu tiên trong
Hiến Pháp 1983 được áp dụng chính thức cho
đến ngày hôm nay. Có người bảo rằng Ḍng ta
« vốn dĩ » là giáo dân, người khác lại bảo
là không phải. Một số anh em thấy tầm quan trọng
của chức linh mục th́ hô hào anh em kư tên vào đơn
xin Bề Trên xem xét việc nhập Ḍng ta vào một Ḍng khác
có chức linh mục[†], một số nữa muốn
tu chính Hiến Pháp 1983 để chuyển thành Ḍng giáo sĩ,
hay ít nhất th́ cũng bỏ cái từ « giáo dân » ấy
đi. Thế đấy, tôi chẳng biết « căn
tính » của ḿnh là giáo dân hay giáo sĩ, rồi cũng chẳng
biết được trong tương lai ḿnh sẽ là
ǵ ? Dẫu biểt rằng « đời thánh hiến,
tự bản chất, không phải là giáo sĩ cũng chẳng
phải là giáo dân »[‡] ; và đi tu là từ bỏ
mọi sự để theo chân Chúa Kitô, là Đấng không
có nơi gối đầu(Mt 8, 20),
nhưng bỏ qua luôn cái việc biết ḿnh là ai th́ kể
là cũng triệt để thật.
Truyền giáo bằng
việc dạy giáo lư, giúp xứ :
Cái từ giáo sĩ hay giáo dân tưởng
không ảnh hưởng ǵ đến đời sống
thánh hiến, thế mà lại làm cho tôi loay hoay không biết
phải trang bị cho ḿnh những ǵ để cho phù hợp
với mục đích của Ḍng. Nếu chỉ dạy
giáo lư, giúp xứ thôi th́ tôi chẳng nhất thiết phải
học lấy cử nhân thần học làm ǵ, vừa mất
thời gian, tốn tiền của nhà Ḍng…nói tóm lại là
các cụ thường bảo « giết gà không cần
dao mổ trâu ». Thế nhưng nhỡ một ngày mà tôi
được Chúa chọn , được làm
linh mục mà tôi không đủ khả năng, kiến thức
để chu toàn trách vụ cao cả này th́ cũng gay go lắm
đây, vừa xấu mặt tôi, vừa ê mặt nhà Ḍng. Có
người bảo là cần phải trung thành với
ơn Đoàn Sủng của Đấng sáng lập, anh em
hăy noi gương các bậc tiền bối, đi truyền
giáo ở vùng sâu vùng xa ; người khác lại
đưa ra lư luận rằng, ơn Đoàn Sủng là
ơn của Chúa Thánh Thần, là Đấng sáng tạo,
ơn ấy được ban cho các Đấng sáng lập
để đáp ứng nhu cầu của thời đại
các Ngài, bây giờ thời đại đă thay đổi,
th́ các hoạt động của Ḍng cũng phải làm sao
cho thích ứng.
Sống tinh thần
gia đ́nh theo linh đạo Thánh Gia :
Tôi vẫn tự hào về cái tinh thần
ấy, trong nhà Ḍng, mọi người gọi nhau bằng
anh em chú cậu bác thân thiết như gia đ́nh ruột thịt.
Các Ḍng khác họ cũng sống tinh thần gia đ́nh,
nhưng sao bằng Ḍng ḿnh được, v́ chúng ta sống
theo linh đạo Thánh Gia, một gia đ́nh gương mẫu
cho mọi gia đ́nh. Thế nhưng chỉ với cách
xưng hô như đă nói ở trên mà tôi tự hào về
« căn tính » của ḿnh th́ không ổn. Tôi lấy
làm tiếc rằng ḿnh chưa đào sâu, thấm nhuần
linh đạo Thánh Gia, từ việc tôn sùng, chiêm ngắm,
bắt chước ba Đấng, đến việc hiện
tại hóa tinh thần Nazareth trong đời sống ḿnh,
trong tương quan với anh em, và trong tương quan với
mọi người.
Tôi từ đâu
tới ?
Từ thời đệ tử, tôi
đă được học là Ḍng Thánh Gia được
thành lập tại Banam, Do Đức Cha Valentin Herrgott, lập
ngày 15/08/1931. Đùng một cái, hai tu huynh có học vị
cao nhất nhà Ḍng, đưa ra hai ư kiến khác biệt về
Đấng Sáng Lập. Tu huynh Ninh Phán trong « Truy t́m
căn tính Ḍng Thánh Gia Việt Nam » th́ cho rằng cả
ba vị : Cha Pianet, Đức Cha Herrgott và Cha Giuse Vulliez
là các Đấng đồng sáng lập. Cũng thời
điểm đó, năm 2006, tu huynh Jean Baptiste Hạnh viết
quyển « Đặc Sủng của Đấng Sáng Lập »
và tu huynh đă kết luận trong một cuộc họp
chung rằng Cha Pianet mới là Đấng Sáng Lập. Các bậc
lăo thành xưa nay vẫn xác tín rằng Đức Cha Herrgot
là Đấng Sáng Lập th́ không khỏi bỡ ngỡ, bọn
trẻ như tôi th́ chẳng biết theo ai, đành ngậm
ngùi cùng nhau ca lên bài Dấu chấm hỏi của
Thế Hiển : « cha ơi cha là ai… »
Tôi đi về
đâu ?
Bởi đă không quán triệt
được hai câu hỏi trước, cho nên làm sao có thể
trả lời được về tương lai, về
mục đích của ḿnh. Tôi không phải là người bi
quan, nhưng cũng chẳng phải là một kẻ hoang
tưởng. Tôi chấp nhận đối diện với
thực tế, dù là một thực tế ngoài tầm tay của
tôi. Tôi tự hỏi có phải chính v́ không định
hướng được tương lai mà có nhiều anh
em đă chuyển hướng ?
Ḍng Thánh Gia của tôi sắp kỉ niệm
sinh nhật thứ 80, với biết bao biến cố lịch
sử thăng trầm. Lịch sử là lịch sử, tôi
tự hào v́ các bậc tiền bối đă khéo léo
đưa con thuyền Thánh Gia có lúc như không người
lái (may thay, chính Thánh Gia lái) vượt qua phong ba băo tố,
để lại cho tôi hôm nay một gia sản thiêng liêng
quư giá. 80 năm là khoảng thời gian đủ dài để
có thể trả lời cho câu hỏi : ḿnh là ai ? ḿnh từ đâu tới ? và
ḿnh đi về đâu ?
Một cơn khủng hoảng không hẳn
chỉ đem lại những hậu quả tiêu cực,
người ta sẽ rút ra được rất nhiều
bài học từ nó, người ta có thể cải cách,
thay đổi, loại bỏ những ǵ không phù hợp. Tất
nhiên, bỏ đi những cái đă quen thuộc không phải
dễ, chấp nhận những điều mới mẻ
c̣n khó hơn. Nếu làm được như vậy,
người ta có quyền hy vọng vào một tương
lai tốt đẹp thời « hậu » khủng hoảng.
Ai cũng biết, trị bệnh th́ phải trị tận
gốc, mà tôi đây th́ đang bệnh tận
« căn ». Tôi không mơ ḿnh có thể tự chữa
bệnh cho ḿnh được, nhưng tôi tin tưởng
vào các anh em của tôi dưới mái gia đ́nh Nazareth có thể
giúp tôi t́m được căn tính của ḿnh bằng sự
dạy dỗ, động viên, hợp tác, cảm thông, và nhất
là bằng lời cầu nguyện. Tôi dâng sự khủng hoảng
của tôi cho Thánh Gia trong niềm tin và hy vọng :
« Giêsu Maria Giuse, xin dâng ḷng con cùng sự sống
con cho Ba Đấng, xin Ba Đấng giúp con trong ḱ lâm tử,
xin soi sáng phù hộ cùng cứu giúp chúng con luôn Amen ».